Friesland



 


Notes:
Friesland , officieel (Fries): Fryslân ), is een provincie in het noorden van Nederland, in het oosten begrensd door Groningen en Drenthe, in het zuiden door Overijssel en Flevoland, in het zuidwesten door het IJsselmeer, en in het westen en noorden door de Waddenzee (buiten de Waddeneilanden door de Noordzee). Met de Afsluitdijk is Friesland verbonden met Noord-Holland.

Tot de provincie behoren de Waddeneilanden Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog. Deze zijn per veerboot bereikbaar vanaf het vasteland. De veerboten varen vanuit Harlingen naar Vlieland en Terschelling, vanaf Holwerd naar Ameland en vanaf Lauwersoog naar Schiermonnikoog. Friesland heeft ongeveer 643.000 inwoners. De hoofdstad ervan is Leeuwarden (Fries: Ljouwert). De officiële talen zijn Nederlands en Fries.

Naam

Sinds 1 januari 1997 is alleen het Friestalige Fryslân in Nederland de officiële naam van de provincie. In november 2004 heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken besloten erop toe te zien dat de officiële naam in overheidsstukken ook consequent wordt gebruikt. In het dagelijks spraakgebruik in de rest van Nederland en in het Nederlands taalgebruik wordt echter vrijwel altijd de Nederlandstalige naam Friesland gebruikt. Ook op de Nederlandstalige Wikipedia wordt de naam Friesland gehanteerd.

Om de provincie te onderscheiden van Noord- en Oost-Friesland en de Kreis Friesland in Nedersaksen wordt de provincie in wetenschappelijke kringen ook wel aangeduid als Westerlauwers Friesland.

Heitelan

It Heitelân (Nederlands: Het vaderland) is voor Friezen een veel gebruikte term om de provincie Friesland aan te duiden. Het wordt vaak gebruikt om de sterke band met Friesland aan te geven. Met name nationalistisch ingestelde Friezen maken vaak gebruik van het woord.

Een lied met de naam It Heitelân is geschreven door J.L. van den Burg en werd muzikaal ondersteund door J. Lindeman. Vlak na de Tweede Wereldoorlog gingen er stemmen op om het huidige volkslied, De âlde Friezen (Nederlands: De oude Friezen), van Friesland te vervangen door dit lied. De reden hiervoor was het karakter van het 'Folksliet'. De tekst zou niet in verhouding staan met de nuchtere Friezen. Tevens is het nummer de laatste jaren opnieuw uitgebracht, onder meer door de band Reboelje en het Lemster Mannenkoor.

Er heeft ook een Fries week- en maandblad bestaan dat als naam It Heitelân had. Het maandblad werd in 1919 voor het eerst geproduceerd door de Jong-Fryske Mienskip (Jonge Friese Gemeenschap).

Karakter

Friesland heeft van oorsprong een uitgesproken agrarisch karakter. De provincie stond vooral bekend vanwege de veeteelt en de daarmee verbonden zuivelindustrie. Toerisme, met name op de meren in het zuidwesten van de provincie en op de Waddeneilanden, is in de zomer een belangrijke bron van inkomsten. Deze streken kennen in de winter een grote seizoenswerkloosheid. De sterk opkomende dienstensector concentreert zich in Leeuwarden, Drachten en Heerenveen. De vereniging It Fryske Gea (het Friese landschap) is de provinciale natuurbeherende instantie.

Binnen het Friese cultuurgebied kunnen nog drie grote cultuurgebieden worden onderscheiden: de Kleistreek, de Friese Wouden en de Zuidwesthoek.

Geschiedenis

Aan het begin van de Middeleeuwen strekte Friesland zich uit van het Zwin, bij de Belgische grens aan de kust, tot aan de rivier Wezer in Duitsland. In de zevende eeuw was het onafhankelijk. Voor het jaar 678 wordt een Friese koning Aldgillis genoemd. Kort daarop is Redbad koning, en als hij in 719 overlijdt is Poppo de aanvoerder. Na de inlijving in het Frankenrijk in de 8e eeuw bestond Friesland, volgens de Lex Frisionum (de Friese wet), uit drie delen: het gebied tussen Zwin en Vlie, het gebied tussen Vlie en Lauwers en het gebied tussen Lauwers en Wezer. Een deel viel rond het jaar 1000 onder de graven van Holland. De overige delen hadden in die tijd over het algemeen veel zelfstandigheid omdat geen enkele graaf of hertog het gebied onder controle kon krijgen. In 1287 en 1288 veroverde graaf Floris V van Holland West-Friesland.

In de 14e eeuw kreeg de stad Groningen steeds meer macht in Friesland tussen Lauwers en Eems. In de 15e eeuw werd Ulrik Cirksema Graaf van Oost-Friesland. In 1498 benoemde keizer Maximiliaan van Oostenrijk hertog Albrecht van Saksen tot Heer van heel Friesland. Hij kreeg echter alleen Westerlauwers Friesland onder controle. Toen was de opsplitsing van het oude Friesland een feit.

Talen

De talen die het meeste worden gesproken in de provincie zijn het Nederlands en het Fries (Frysk). Het Fries heeft de status van minderheidstaal en wordt naast het Nederlands als een officiële landstaal erkend onder het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden. De taal wordt gebruikt door de overheid, in de rechtspraak, in het onderwijs en in de media.

De dialecten van Kollumerpomp en de Stellingwerven worden tot het Nedersaksisch gerekend. Het Nedersaksisch is onder bovengenoemd handvest erkend als regionale taal. In veel Friese steden spreekt men geen (of weinig) Fries maar Stadsfries, een Nederlands dialect met sterke Friese invloeden. Ook in Midsland, op Ameland en in Het Bildt worden verwante dialecten gesproken.

Door de officiële status van het Fries hebben de meeste plaatsen in de provincie zowel een Nederlandse als een Friese benaming. Sommige plaatsen hebben alleen een gebruikte Nederlandse benaming omdat ze buiten het officiële Friese taalgebied vallen. Van de plaatsen in de gemeenten Tytsjerksteradiel, Ferwerderadiel, Boarnsterhim en Littenseradiel zijn alleen de Friese benamingen officieel, zoals Hurdegaryp, Burgum, Grou, Jirnsum en Raerd.

City/Town : Latitude: 53.080229, Longitude: 5.919593


Birth

Matches 1 to 13 of 13

   Last Name, Given Name(s)    Birth    Person ID 
1 Anskes, Trijntje  Abt Jun 1752Friesland I570967
2 Barels, Barelt  Bef 1550Friesland I323441
3 Devries, Henry  05 Jun 1906Friesland I139853
4 van der Heide, Klaas Barelds  23 Oct 1907Friesland I245299
5 van der Heide, Roel Barelds  22 Jun 1906Friesland I245298
6 Hindriks, Sytske  Abt 1629Friesland I401139
7 Marinus, Anne Wiebes  Abt 1845Friesland I189025
8 Michiels, Sicke  Abt 1639Friesland I401138
9 van der Molen, Aukje  Yes, date unknownFriesland I245153
10 NN, Hauke  Abt 1729Friesland I416713
11 Visser, George  28 Dec 1910Friesland I138895
12 de Vries, Jan  1914Friesland I671719
13 de Vriese, Egbert  Abt 1665Friesland I401165

Died

Matches 1 to 6 of 6

   Last Name, Given Name(s)    Died    Person ID 
1 Dopschewijtz, Bartholomeus  Yes, date unknownFriesland I149684
2 van der Heide, Geert Johannes  03 Aug 1911Friesland I245217
3 van der Heide, Klaas Barelds  07 Jan 1908Friesland I245299
4 Lap, Geeske Hendriks  30 Mar 1871Friesland I149549
5 Lewe van Aduard, Baron Evert Joost  Feb 1804Friesland I354981
6 Weening, Willem  31 May 1949Friesland I245208

Move

Matches 1 to 1 of 1

   Last Name, Given Name(s)    Move    Person ID 
1 Dee, Jan  1705Friesland I583490

Married

Matches 1 to 4 of 4

   Family    Married    Family ID 
1 Heide / Bijzitter  1802Friesland F97120
2 Michiels / Hindriks  1660Friesland F156323
3 Wilderman / NN  1750Friesland F162472
4 Zwol / Beukemer  Friesland F81222

This site powered by The Next Generation of Genealogy Sitebuilding v. 13.1.2, written by Darrin Lythgoe © 2001-2022.

Maintained by Hans Weebers. | Data Protection Policy.